مشاوره کودک

روانشناس کودک در غرب تهران؛ کی برویم و جلسه‌ی اول چطور است

روانشناس کودک در غرب تهران؛ کی برویم و جلسه‌ی اول چطور است
عکس: Kelly Sikkema / Stocksnap (CC0)
فهرست مطالب
  1. کی باید سراغ روانشناس کودک رفت؟
  2. روانشناس کودک دقیقاً چه کاری می‌کند؟
  3. انتخاب روانشناس کودک در غرب تهران؛ به چه چیزهایی دقت کنید
  4. جلسه‌ی اول چطور است؟
  5. قبل از جلسه چه چیزهایی را آماده کنید؟
  6. حضوری یا آنلاین؟
  7. قدم بعدی برای والدین
  8. سؤال‌های متداول

اگر چند هفته است رفتار فرزندتان نگرانتان کرده و دنبال روانشناس کودک در غرب تهران هستید، جواب کوتاه این است: وقتی مشکلی بیش از چند هفته ادامه پیدا کرده، در خانه یا مدرسه دردسر درست کرده یا خود بچه از آن رنج می‌برد، وقت مشورت با متخصص است. جلسه‌ی اول بیشتر آشنایی است و قرار نیست از همان روز برچسبی روی بچه بخورد. در ادامه می‌خوانید کی وقتش است، جلسه‌ی اول چطور می‌گذرد و قبلش چه چیزهایی را آماده کنید.

کی باید سراغ روانشناس کودک رفت؟

بیشتر بچه‌ها دوره‌هایی از بدقلقی، ترس یا لجبازی را پشت سر می‌گذارند و این بخشی از رشد است. پس سؤال اصلی این نیست که «این رفتار عادی است یا نه». سؤال این است که چقدر طول کشیده، چقدر شدید است و چقدر زندگی روزمره‌ی بچه و خانواده را به هم ریخته.

این نشانه‌ها دلیل خوبی برای مشورت‌اند:

  • تغییر ناگهانی رفتار، مثل گوشه‌گیری، زودرنجی یا بی‌حوصلگی که چند هفته ادامه دارد.
  • ترس‌ها و نگرانی‌هایی که مانع رفتن به مدرسه، خوابیدن در اتاق خودش یا جدا شدن از شما می‌شود.
  • پرخاشگری و قشقرق‌هایی که با بزرگ‌تر شدن بچه کم نمی‌شود و به همکلاسی‌ها یا خواهر و برادرش آسیب می‌زند.
  • مشکل تمرکز، بی‌قراری یا افت درسی که معلم هم به آن اشاره کرده است.
  • برگشتن به رفتارهای کودکانه‌تر، مثل خیس کردن رختخواب، بعد از اتفاقی مثل اسباب‌کشی، به دنیا آمدن خواهر یا برادر یا جدایی والدین.
  • مشکل خواب یا غذا خوردن که مدتی ادامه دارد و پزشک اطفال علت جسمی برایش پیدا نکرده است.

اگر نگرانی اصلی‌تان دعوا و کتک‌کاری است، مطلب پرخاشگری کودکان و راه‌های مقابله با آن کمکتان می‌کند. اگر بی‌قراری و حواس‌پرتی بیشتر به چشم می‌آید، نگاهی به راهنمای بیش‌فعالی کودکان بیندازید.

به حال خودتان هم توجه کنید. اگر ماه‌هاست هر شب سر یک رفتار بچه با همسرتان بحث می‌کنید، یا از ترس آبروریزی کمتر به مهمانی خانوادگی می‌روید، همین نشانه است که کمک بیرونی می‌تواند بار را سبک‌تر کند.

روانشناس کودک دقیقاً چه کاری می‌کند؟

روانشناس کودک با زبان خود بچه کار می‌کند. بچه‌ها معمولاً نمی‌توانند بنشینند و از احساسشان حرف بزنند. برای همین بازی، نقاشی، قصه و گفت‌وگوی کوتاه ابزار اصلی کار است. درمانگر از دل همین بازی‌ها می‌فهمد بچه با چه چیزی درگیر است و چطور با آن کنار می‌آید.

بخش بزرگی از کار هم با والدین است. خیلی وقت‌ها تغییری کوچک در روال خانه، شیوه‌ی نه گفتن یا واکنش به قشقرق، بیشتر از جلسه‌های طولانی با خود بچه اثر دارد. پس والدین در مسیر درمان شریک‌اند، نه فقط تماشاگر.

گاهی ارزیابی دقیق‌تری لازم است؛ مثلاً وقتی احتمال بیش‌فعالی، اختلال یادگیری یا اوتیسم مطرح است. در این حالت روانشناس ممکن است تست‌های استاندارد پیشنهاد کند یا بچه را برای بررسی بیشتر به روانپزشک کودک ارجاع بدهد. هر تصمیمی درباره‌ی دارو فقط با روانپزشک است، نه روانشناس.

انتخاب روانشناس کودک در غرب تهران؛ به چه چیزهایی دقت کنید

نزدیکی مهم است. جلسه‌های کودک معمولاً هفتگی‌اند و چند ماه طول می‌کشند. رفت‌وآمد طولانی در ترافیک عصر تهران، هم بچه را خسته می‌کند و هم شما را. برای خانواده‌هایی که در اکباتان، تهرانسر، صادقیه یا پونک زندگی می‌کنند، فاصله‌ی کوتاه یعنی بچه با حوصله‌ی بیشتری سر جلسه می‌رسد.

اما نزدیکی تنها معیار نیست. این سؤال‌ها را هم بپرسید:

  • درمانگر آموزش و تجربه‌ی کار با کودک دارد، یا بیشتر با بزرگسالان کار کرده است؟
  • برای سن فرزندتان، مثلاً پیش‌دبستانی یا دبستانی، روش مناسبی دارد؟
  • اگر لازم شد، امکان تست یا ارجاع به روانپزشک کودک در همان مجموعه هست؟
  • والدین در جریان روند کار قرار می‌گیرند و جلسه‌ی جداگانه برایشان گذاشته می‌شود؟
  • بچه بعد از دو سه جلسه با درمانگر احساس راحتی می‌کند؟

کلینیکی که چند تخصص را کنار هم دارد یک مزیت دارد: اگر مشکل بچه به کل خانواده گره خورده باشد، مشاوره‌ی والدین یا خانواده هم بدون شروع از صفر در دسترس است. کلینیک نیک‌مایند در شهرک اکباتان، فاز ۲، بلوک ۸ است. برای آدرس کامل و راه‌های تماس، صفحه‌ی تماس با کلینیک را ببینید.

جلسه‌ی اول چطور است؟

جلسه‌ی اول بیشتر برای آشنایی و جمع کردن اطلاعات است. در بسیاری از موارد، به‌خصوص برای بچه‌های کوچک‌تر، درمانگر اول با والدین تنها حرف می‌زند تا ماجرا را بدون حضور بچه کامل بشنود.

سؤال‌ها معمولاً درباره‌ی این‌هاست: مشکل از کی شروع شد، در چه موقعیت‌هایی بیشتر دیده می‌شود، روال روزانه‌ی بچه چطور است، رشد سال‌های اولش چگونه گذشته و در خانه یا مدرسه چه تغییری پیش آمده. لازم نیست جواب همه را دقیق بدانید. صادق بودن مهم‌تر از کامل بودن است.

وقتی خود بچه می‌آید، اتاق جلسه برایش بیشتر شبیه اتاق بازی است. درمانگر عجله‌ای برای حرف کشیدن از او ندارد و اول سعی می‌کند اعتمادش را جلب کند. بعد از یکی دو جلسه، برداشت اولیه را با شما در میان می‌گذارد و درباره‌ی مسیر بعدی و تعداد تقریبی جلسه‌ها با هم تصمیم می‌گیرید.

اگر نمی‌دانید مشکل فرزندتان به کدام متخصص مربوط است، از پیش‌مشاوره شروع کنید. در پیش‌مشاوره وضعیت کلی شنیده می‌شود و بعد به درمانگری ارجاع داده می‌شوید که با این نوع مشکل و این سن کار می‌کند.

قبل از جلسه چه چیزهایی را آماده کنید؟

کمی آمادگی جلسه‌ی اول را خیلی پربارتر می‌کند:

  1. یادداشت چندروزه: یک هفته قبل از جلسه، هر بار رفتار نگران‌کننده را دیدید، بنویسید کی بود، قبلش چه اتفاقی افتاد و بعدش چه شد.
  2. نظر مدرسه یا مهد: اگر معلم یا مربی نکته‌ای گفته یا کارنامه‌ی توصیفی دارید، همراهتان بیاورید.
  3. سوابق پزشکی: اگر بچه بیماری خاصی دارد یا زیر نظر پزشک است، سابقه‌اش را بیاورید تا درمانگر در جریان باشد.
  4. حضور هر دو والد: اگر ممکن است، هر دو در جلسه‌ی اول باشید. دو روایت از یک ماجرا برای درمانگر اطلاعات ارزشمندی دارد.
  5. سؤال‌های خودتان: سؤال‌هایتان را از قبل بنویسید؛ در جلسه راحت فراموش می‌شوند.

با خود بچه هم صادق و ساده حرف بزنید. به جای «می‌برمت دکتر چون بچه‌ی بدی شدی» بگویید «می‌رویم پیش کسی که با بچه‌ها بازی و حرف می‌زند و کمک می‌کند حالمان بهتر شود». ترساندن بچه با جلسه یا استفاده از آن به‌عنوان تنبیه، شروع کار را سخت می‌کند.

حضوری یا آنلاین؟

برای بچه‌های کوچک‌تر معمولاً جلسه‌ی حضوری بهتر جواب می‌دهد. بازی و ارتباط رو در رو بخش اصلی کار است و بچه‌ها پشت صفحه زود حواسشان پرت می‌شود.

جلسه‌ی آنلاین هم جای خودش را دارد. برای جلسه‌های والدین، پیگیری بین جلسه‌های حضوری، یا وقتی خانواده در شهر دیگری زندگی می‌کند، مشاوره‌ی آنلاین گزینه‌ی خوبی است. خیلی از نوجوان‌ها هم با جلسه‌ی آنلاین راحت‌ترند.

می‌شود این دو را ترکیب کرد: شروع حضوری برای آشنایی و ارزیابی، و ادامه‌ی بخشی از کار با والدین به شکل آنلاین. این ترکیب برای خانواده‌هایی که هر دو والد شاغل‌اند رفت‌وآمد را کمتر می‌کند.

قدم بعدی برای والدین

اگر چند نشانه از فهرست بالا را در فرزندتان می‌بینید، صبر کردن تا «خودش درست شود» همیشه بهترین انتخاب نیست. خیلی از مشکلات رفتاری و هیجانی بچه‌ها وقتی زودتر دیده شوند، با تغییرهای ساده‌تری بهتر می‌شوند.

اگر می‌خواهید بیشتر بدانید، صفحه‌ی مشاوره‌ی کودک را ببینید. هر وقت آماده بودید، از صفحه‌ی رزرو جلسه وقت بگیرید؛ اگر هنوز نمی‌دانید از کجا شروع کنید، همان پیش‌مشاوره کافی است تا مسیر روشن شود.

سؤال‌های متداول

از چند سالگی می‌شود بچه را پیش روانشناس برد؟

از همان سال‌های اول زندگی هم می‌شود. در سنین پایین بخش بزرگ کار با والدین است و هرچه بچه بزرگ‌تر می‌شود، کار مستقیم با خودش بیشتر می‌شود.

آیا لازم است بچه بداند پیش روانشناس می‌رود؟

بله، ولی با زبان ساده و بدون ترساندن. کافی است بگویید پیش کسی می‌روید که با بچه‌ها بازی و حرف می‌زند و کمک می‌کند حال همه بهتر شود.

درمان کودک چند جلسه طول می‌کشد؟

به نوع مشکل، سن بچه و همکاری خانواده بستگی دارد. درمانگر بعد از جلسه‌های اول برآورد تقریبی‌اش را با شما در میان می‌گذارد.

فرق روانشناس کودک و روانپزشک کودک چیست؟

روانشناس با بازی، گفت‌وگو و آموزش والدین کار می‌کند. روانپزشک پزشک است و اگر لازم باشد درباره‌ی دارو تصمیم می‌گیرد.

دکترای روانشناسی بالینی، روان‌درمانگر و بنیان‌گذار کلینیک نیک‌مایند. مطالب این بخش برای آگاهی عمومی است و جای جلسه‌ی ارزیابی با روانشناس یا روانپزشک را نمی‌گیرد