مدیریت و کاهش اثرات اخبار ناگوار در خانواده
یکی از اقدامات برای کنترل تاثیر روانی اخبار ناگوار بر خانواده این است که افراد این نگرانیهای اجتماعی را با دیگران تقسیم کنند.

دعوای پدر و مادر جلوی بچه همیشه به او آسیب جدی نمیزند. چیزی که کودک را میترساند و در درازمدت اذیتش میکند، دعواهای تکراری، تحقیرآمیز و بیپایان است، نه هر اختلاف نظری که در خانه پیش میآید. بچهها حتی وقتی سرشان به بازی گرم است یا خواب به نظر میرسند، تنش خانه را حس میکنند. خبر خوب این است که اگر بعد از دعوا، آشتی و جبران را هم ببینند، یاد میگیرند اختلاف بخشی از هر رابطه است و میشود از آن عبور کرد.
برای کودک، پدر و مادر پایگاه امناند. وقتی صداها بالا میرود، همین پایگاه لرزان به نظر میرسد. بدن و ذهن بچه به حالت آمادهباش میرود و تا وقتی مطمئن نشود اوضاع آرام شده، از آن حالت بیرون نمیآید.
پژوهشهای روانشناسی رشد نشان دادهاند که مهمترین عامل، خود بودن یا نبودن اختلاف نیست. شدت دعوا، تکرارش، حل نشدنش و کشیده شدن بچه به وسط ماجرا است که بیشترین اثر را میگذارد.
اگر کودکتان بدون دلیل روشن پرخاشگر شده، شاید ارزش داشته باشد نگاهی به حالوهوای خانه بیندازید. دربارهی این موضوع در مطلب پرخاشگری کودکان بیشتر نوشتهایم.
بچههای کوچک دنیا را حول خودشان میبینند. اگر دعوا سر مدرسه، خرجها یا رفتار او باشد، بهراحتی نتیجه میگیرند که مقصر اصلی خودشاناند. این احساس گناه پنهان میماند، چون کمتر بچهای آن را به زبان میآورد.
کودک از تماشای والدینش یاد میگیرد با خشم و اختلاف چه کند. اگر همیشه ببیند حرف با داد و قهر تمام میشود، احتمالاً همین را با دوستانش و بعدها در زندگی مشترک خودش تکرار میکند. اگر ببیند پدر و مادر با هم مخالفاند ولی محترمانه حرف میزنند و به راهحل میرسند، مهارتی یاد میگیرد که هیچ کلاسی به او یاد نمیدهد.
هیچ زوجی بدون اختلاف زندگی نمیکند و قرار هم نیست بچهها در خانهای بیتنش بزرگ شوند. سؤال درست این است که اختلاف چطور پیش میرود.
| اختلاف سالم | دعوای آسیبزا |
|---|---|
| دربارهی موضوع مشخص است: «سر خرج تعطیلات به توافق نرسیدهایم.» | به شخصیت حمله میکند: «تو همیشه همینطوری، به هیچ دردی نمیخوری.» |
| صدا ممکن است کمی بالا برود، ولی تحقیر و فحش ندارد. | داد، تحقیر، مسخره کردن یا تهدید دارد. |
| تمام میشود؛ با راهحل، توافق یا دستکم آشتی. | بیپایان است یا به قهرهای چندروزه میرسد. |
| بچه بیرون از ماجرا میماند. | بچه پیامرسان، قاضی یا همدست یکی از دو طرف میشود. |
چند چیز را باید همیشه آسیبزا دانست: هر نوع خشونت فیزیکی، شکستن وسایل، تهدید به طلاق یا ترک خانه جلوی بچه، و تحقیر یکی از والدین جلوی فرزند. قهرهای طولانی هم با اینکه صدایی ندارند، خانه را سرد و ناامن میکنند و بچهها آن را به خوبی حس میکنند.
گاهی بیشترین آسیب در خود دعوا نیست، در کارهایی است که بعدش میکنیم. چند نمونهی رایج:
بچه هر دو والدش را دوست دارد. وقتی مجبور میشود یکی را انتخاب کند، انگار باید بخشی از خودش را کنار بگذارد. گاهی هم کودک نقش مشاور یا محافظ یکی از والدین را برمیدارد؛ نقشی که برای سن او خیلی سنگین است.
اگر دعوا جلوی کودک اتفاق افتاده، هنوز میشود اثرش را کم کرد. ترمیم بعد از دعوا به همان اندازهی خود دعوا مهم است و شاید مهمتر.
بهترین زمان برای مدیریت دعوا، قبل از شروع آن است. چند قرار ساده بین پدر و مادر کمک زیادی میکند:
اگر کنترل خشم در خانه سخت شده، مطلب راههای مدیریت خشم در خانواده هم میتواند کمک کند.
گاهی تلاش خود والدین کافی نیست و این ضعف نیست. در این موقعیتها بهتر است از متخصص کمک بگیرید:
اگر مشکل اصلی رابطهی دونفره است، زوجدرمانی نقطهی شروع خوبی است. اگر الگوهای کل خانه، از جمله رابطه با بچهها، درگیر است، مشاوره خانواده کمک میکند و برای نشانههایی که در خود کودک دیده میشود، مشاورهی کودک مناسب است. در کلینیک نیکمایند در شهرک اکباتان، جلسهها هم حضوری برگزار میشوند و هم آنلاین. اگر نمیدانید از کجا شروع کنید، با پیشمشاوره مسیر مناسب مشخص میشود و میتوانید از صفحهی رزرو جلسه وقت بگیرید.
اگر در خانه خشونت هست و خودتان یا بچهها در خطرید، منتظر جلسهی مشاوره نمانید و با اورژانس اجتماعی ۱۲۳ یا در صورت خطر فوری با پلیس ۱۱۰ تماس بگیرید.
بچهها خیلی وقتها بیشتر از آنچه فکر میکنیم میشنوند و حالوهوای سرد بعد از دعوا را هم حس میکنند. بهتر است بحثهای جدی را برای زمانی بگذارید که مطمئنید بچهها در جریان نیستند.
اگر دعوا جلوی کودک بوده، دیدن عذرخواهی و آشتی به او یاد میدهد که اشتباه را میشود جبران کرد. این کار از اعتبار شما کم نمیکند.
نه. اختلاف نظر محترمانه که به راهحل میرسد، برای بچه الگوی خوبی است. چیزی که باید از آن دور ماند تحقیر، تهدید، خشونت و کشیدن بچه به وسط دعواست.
با او آرام حرف بزنید، بگویید تقصیر او نیست و روال عادی خانه را حفظ کنید. اگر این حالت چند هفته ماند، بهتر است با مشاور کودک مشورت کنید.
مشاوره خانواده یکی از اقدامات برای کنترل تاثیر روانی اخبار ناگوار بر خانواده این است که افراد این نگرانیهای اجتماعی را با دیگران تقسیم کنند.
مشاوره خانواده در این مقاله از مجله روانشناختی نیکمایند میخواهیم از مدیریت خشم و اختلافات در خانواده و راهکارهایی برای کنترل آن بگوییم.
مشاوره خانواده راهکارهای مقابله با استرس خانوادگی در افراد محصل چیست؟ گاهی با کمک مشاور خانواده می توان تنش را کم کرد.