مشاوره نوجوان

مشاوره نوجوان در تهران؛ کی لازم است و چطور نوجوان را راضی کنیم

مشاوره نوجوان در تهران؛ کی لازم است و چطور نوجوان را راضی کنیم
عکس: exit78 / Flickr (CC0)
فهرست مطالب
  1. چه رفتارهایی طبیعی‌اند و کجا باید نگران شد؟
  2. مشاوره نوجوان در تهران؛ سراغ چه متخصصی برویم؟
  3. چطور نوجوان را راضی کنیم به مشاوره بیاید؟
  4. جلسه‌ی اول مشاوره نوجوان چطور است؟
  5. حضوری یا آنلاین؟
  6. پدر و مادر در این مسیر چه کاری از دستشان برمی‌آید؟
  7. سؤال‌های متداول

اگر نوجوانتان مدتی است در اتاقش را می‌بندد، کم‌حرف یا زودرنج شده، نمره‌هایش افت کرده یا مدام با شما درگیر است، احتمالاً به مشاوره نوجوان در تهران فکر کرده‌اید و نمی‌دانید کی لازم است و چطور او را راضی کنید بیاید. جواب کوتاه این است: وقتی تغییر رفتار چند هفته طول کشیده، شدید است یا روی درس، خواب و رابطه‌هایش اثر گذاشته، وقت مشورت با روانشناس نوجوان است. و برای راضی کردنش، بهتر است دعوت کنید، نه اینکه تهدید یا برچسب بزنید. در ادامه نشانه‌ها، شکل جلسه‌ی اول و راه‌های عملی برای حرف زدن با نوجوان را می‌خوانید.

چه رفتارهایی طبیعی‌اند و کجا باید نگران شد؟

نوجوانی دوره‌ی تغییر است. نوجوان می‌خواهد مستقل شود، وقت بیشتری با دوستانش بگذراند، حریم شخصی داشته باشد و گاهی با قانون‌های خانه مخالفت کند. این‌ها به‌خودی‌خود مشکل نیستند.

نگرانی وقتی جدی‌تر می‌شود که تغییرها ناگهانی، شدید یا طولانی باشند. این نشانه‌ها را جدی بگیرید:

  • کناره‌گیری: دوستانش را دیگر نمی‌بیند، از کارهایی که دوست داشت دست کشیده و بیشتر وقتش تنهاست.
  • غم یا تحریک‌پذیری مداوم: بیشتر روزها بی‌حوصله، عصبی یا گریان است. در نوجوان‌ها افسردگی گاهی بیشتر به شکل پرخاش و زودرنجی دیده می‌شود تا غم.
  • تغییر خواب و خوراک: شب‌ها بیدار است و روز می‌خوابد، یا اشتها و وزنش به‌طور محسوسی تغییر کرده است.
  • افت تحصیلی ناگهانی یا امتناع از رفتن به مدرسه.
  • پرخاشگری: دعواهای مکرر با خانواده، شکستن وسایل یا درگیری در مدرسه.
  • وسواس، ترس‌های شدید یا رفتارهای تکراری که وقت زیادی از روزش را می‌گیرد.
  • نشانه‌های پرخطر: حرف زدن درباره‌ی مردن، زخم‌های بی‌دلیل روی بدن، مصرف سیگار یا مواد، یا رابطه‌های اینترنتی که پنهان می‌کند.

اگر نوجوانتان از آسیب زدن به خودش حرف می‌زند یا نشانه‌ای از خودآزاری دیده‌اید، منتظر نوبت نمانید. همین حالا با اورژانس اجتماعی ۱۲۳ یا صدای مشاور بهزیستی ۱۴۸۰ تماس بگیرید، یا به نزدیک‌ترین اورژانس بیمارستان بروید (اورژانس ۱۱۵).

مشاوره نوجوان در تهران؛ سراغ چه متخصصی برویم؟

برای بیشتر مشکل‌های رفتاری و هیجانی، اولین قدم روانشناسی است که با نوجوان‌ها کار می‌کند. کار با نوجوان با کار با بزرگسال فرق دارد؛ درمانگر باید هم بتواند اعتماد خود نوجوان را جلب کند و هم والدین را در روند درمان همراه نگه دارد.

  • روانشناس نوجوان: برای اضطراب، افسردگی خفیف تا متوسط، مشکل‌های رفتاری، اعتمادبه‌نفس، رابطه با دوستان و درگیری با خانواده.
  • روانپزشک: وقتی نشانه‌ها شدیدند، با وجود روان‌درمانی بهتر نمی‌شوند، یا نشانه‌هایی مثل بی‌خوابی شدید، وسواس سنگین یا تغییرهای شدید خلق در کار است. تصمیم درباره‌ی دارو فقط با روانپزشک است.
  • مشاور خانواده: وقتی مشکل اصلی در شیوه‌ی ارتباط اعضای خانه است، نه فقط در خود نوجوان.
  • مشاور تحصیلی: اگر نگرانی اصلی انتخاب رشته، برنامه‌ریزی درسی یا فشار کنکور است.

اگر مطمئن نیستید مشکل در کدام دسته است، نگران نباشید. در کلینیک نیک‌مایند ابتدا یک پیش‌مشاوره انجام می‌شود تا مشخص شود نوجوان شما به کدام درمانگر ارجاع داده شود. درباره‌ی این خدمت می‌توانید در صفحه‌ی مشاوره نوجوان بیشتر بخوانید.

چطور نوجوان را راضی کنیم به مشاوره بیاید؟

بیشتر نوجوان‌ها اولش مقاومت می‌کنند. برای خیلی‌هایشان رفتن پیش روانشناس یعنی «پس من دیوانه‌ام» یا «پدر و مادرم می‌خواهند مرا درست کنند». شیوه‌ی پیشنهاد دادن شما خیلی اثر دارد.

  1. زمان مناسب را انتخاب کنید. وسط دعوا یا بعد از دیدن کارنامه وقت این حرف نیست. یک لحظه‌ی آرام، مثلاً در ماشین یا موقع چای عصر، بهتر است.
  2. از نگرانی خودتان بگویید، نه از عیب او. به‌جای «تو مشکل داری»، بگویید «این مدت به نظرم حالت خوب نیست و نگرانتم».
  3. مشاوره را جای امنی برای حرف زدن معرفی کنید. بگویید آنجا کسی است که بدون قضاوت حرفش را می‌شنود و قرار نیست جاسوس پدر و مادر باشد.
  4. به او حق انتخاب بدهید. مثلاً بپرسید ترجیح می‌دهد جلسه حضوری باشد یا آنلاین، صبح باشد یا عصر، یا درمانگرش خانم باشد یا آقا.
  5. پیشنهاد امتحان کردن بدهید. «سه جلسه برو؛ اگر واقعاً به دردت نخورد، دوباره با هم حرف می‌زنیم.» این تعهد کوچک ترسناک‌تر از «باید بری» نیست.
  6. اگر خودتان هم سهمی دارید، بپذیرید. گفتن اینکه «ما هم شاید باید یاد بگیریم بهتر رفتار کنیم» مقاومت او را کم می‌کند.

اگر نوجوان باز هم قبول نکرد، خود والدین می‌توانند اول جلسه بگیرند. درمانگر به شما کمک می‌کند شیوه‌ی ارتباطتان را تغییر دهید و گاهی همین تغییر، راه آمدن خود نوجوان را باز می‌کند. برای ایده‌های بیشتر درباره‌ی رابطه با این سن، مطلب چگونه با نوجوان خود برخورد کنیم را بخوانید.

جلسه‌ی اول مشاوره نوجوان چطور است؟

شکل جلسه‌ی اول بسته به درمانگر کمی فرق می‌کند، اما معمولاً بخشی از آن با والدین و بخشی با خود نوجوان به‌تنهایی است. درمانگر از شما می‌پرسد از کی متوجه تغییرها شده‌اید، در خانه و مدرسه چه می‌گذرد و چه چیزهایی تا حالا امتحان کرده‌اید.

بعد نوجوان فرصت دارد بدون حضور شما حرف بزند. این بخش برای ساختن اعتماد خیلی مهم است. درمانگر در همان ابتدا توضیح می‌دهد کدام حرف‌ها بین خودشان می‌ماند و در چه شرایطی، مثلاً وقتی جان یا امنیت نوجوان در خطر باشد، والدین باید باخبر شوند. دانستن این مرزها به نوجوان آرامش می‌دهد و به شما هم.

از جلسه‌ی اول انتظار معجزه نداشته باشید. هدف این است که درمانگر تصویر اولیه‌ای پیدا کند، نوجوان با او آشنا شود و درباره‌ی ادامه‌ی کار تصمیم گرفته شود. تعداد جلسه‌ها به نوع و شدت مشکل بستگی دارد و درمانگر آن را با شما در میان می‌گذارد.

حضوری یا آنلاین؟

مشاوره نوجوان در تهران را می‌توانید حضوری یا آنلاین شروع کنید. هر دو شکل می‌توانند مؤثر باشند و انتخاب بین آن‌ها بیشتر به شرایط خانواده و ترجیح نوجوان بستگی دارد.

  • حضوری: برای بعضی نوجوان‌ها بیرون آمدن از خانه و بودن در یک اتاق دیگر، فضای امن‌تری برای حرف زدن می‌سازد. اگر در غرب تهران زندگی می‌کنید، مثلاً در اکباتان، تهرانسر یا صادقیه، کلینیک نیک‌مایند در شهرک اکباتان، فاز ۲، بلوک ۸ است و مسیرهای ارتباطی را در صفحه‌ی تماس و آدرس پیدا می‌کنید.
  • آنلاین: وقتی ترافیک و فشار درس وقت زیادی باقی نمی‌گذارد، یا نوجوان در شهر دیگری زندگی می‌کند، مشاوره‌ی آنلاین گزینه‌ی خوبی است. فقط مطمئن شوید در اتاقی می‌نشیند که کسی صدایش را نمی‌شنود.

بعضی خانواده‌ها هم ترکیبی کار می‌کنند؛ جلسه‌های اول حضوری و بعد، اگر درمانگر موافق باشد، ادامه به شکل آنلاین.

پدر و مادر در این مسیر چه کاری از دستشان برمی‌آید؟

مشاوره یک ساعت در هفته است و بقیه‌ی هفته نوجوان در خانه است. چند کار ساده اثر درمان را بیشتر می‌کند:

  • درباره‌ی محتوای جلسه‌ها بازجویی نکنید. اگر خودش خواست تعریف کند، فقط گوش بدهید.
  • مقایسه با بچه‌ی فامیل و همسایه را کنار بگذارید، به‌خصوص در دوره‌ی امتحان و کنکور.
  • هر روز چند دقیقه وقت بدون نصیحت با او بگذرانید؛ یک چای، یک مسیر کوتاه با ماشین یا یک سریال مشترک.
  • اگر درمانگر برای شما جلسه‌ی جداگانه پیشنهاد کرد، آن را جدی بگیرید.

اگر دنبال مشاوره نوجوان در تهران هستید و حس می‌کنید نوجوانتان به کمک نیاز دارد، لازم نیست منتظر بدتر شدن اوضاع بمانید. می‌توانید از صفحه‌ی رزرو جلسه برای پیش‌مشاوره یا جلسه با روانشناس نوجوان وقت بگیرید و در صورت لزوم با شماره‌ی ۰۲۱۸۲۸۰۸۰۵۵ تماس بگیرید.

سؤال‌های متداول

والدین هم باید در جلسه‌های مشاوره نوجوان باشند؟

معمولاً بخشی از جلسه‌ها با والدین و بخشی با خود نوجوان به‌تنهایی است. درمانگر بسته به مشکل تعیین می‌کند این ترکیب چطور باشد.

اگر نوجوانم اصلاً حاضر نشد به مشاوره بیاید چه کنم؟

اصرار و تهدید را کنار بگذارید و خودتان جلسه بگیرید. درمانگر کمک می‌کند شیوه‌ی ارتباطتان را تغییر دهید و این تغییر اغلب راه آمدن نوجوان را باز می‌کند.

حرف‌های نوجوان در جلسه به والدین گفته می‌شود؟

درمانگر در همان ابتدا مرزهای رازداری را برای نوجوان و والدین توضیح می‌دهد. جزئیات حرف‌ها معمولاً بین درمانگر و نوجوان می‌ماند، مگر وقتی امنیت او در خطر باشد.

مشاوره نوجوان به شکل آنلاین هم ممکن است؟

بله. اگر رفت‌وآمد سخت است یا نوجوان در شهر دیگری زندگی می‌کند، جلسه‌ها می‌توانند آنلاین باشند؛ فقط جای خلوتی برای جلسه در نظر بگیرید.

دکترای روانشناسی بالینی، روان‌درمانگر و بنیان‌گذار کلینیک نیک‌مایند. مطالب این بخش برای آگاهی عمومی است و جای جلسه‌ی ارزیابی با روانشناس یا روانپزشک را نمی‌گیرد