افسردگی پس از زایمان؛ فرقش با غم بعد از زایمان، نشانهها و کمک گرفتن بدون احساس گناه
افسردگی پس از زایمان با دلتنگی زودگذر روزهای اول فرق دارد؛ نشانهها، علتها و اینکه چطور بدون احساس گناه کمک بگیرید.

اسکیزوفرنی یک اختلال روانی جدی اما قابل درمان است که روی فکر، ادراک و رفتار اثر میگذارد. فرد ممکن است صداهایی بشنود که دیگران نمیشنوند، باورهایی پیدا کند که با واقعیت جور درنمیآید، یا کمکم از کار، درس و آدمها فاصله بگیرد. اسکیزوفرنی به معنای «دوشخصیتی» نیست و بیشتر مبتلایان آدمهای خطرناکی نیستند. هرچه درمان زودتر شروع شود، احتمال برگشتن به زندگی روزمره بیشتر است و خانواده هم در این مسیر سهم بزرگی دارد.
اسکیزوفرنی اختلالی است که در آن ارتباط ذهن با واقعیت در دورههایی سست میشود. به این دورهها «روانپریشی» یا سایکوز میگویند. بین این دورهها، فرد ممکن است با کمانگیزگی، کندی فکر یا گوشهگیری دستوپنجه نرم کند.
طبق برآورد سازمان جهانی بهداشت، از هر ۳۰۰ نفر در دنیا حدود یک نفر به اسکیزوفرنی مبتلاست. یعنی بیماری نادر و عجیبی نیست، فقط کمتر دربارهاش حرف زده میشود.
چند باور رایج اشتباه است:
متخصصان نشانهها را معمولاً در سه گروه میبینند. هیچکدام از این نشانهها بهتنهایی برای تشخیص کافی نیست و تشخیص فقط بعد از ارزیابی کامل روانپزشک گذاشته میشود.
بیانگیزگی، کم شدن حرف زدن، چهرهی کمحالت، کنار کشیدن از دوستان و بیتوجهی به نظافت و کارهای روزمره. این نشانهها گاهی با تنبلی یا افسردگی اشتباه گرفته میشوند و خانواده تا مدتها متوجه نمیشود که پای یک بیماری در میان است.
مشکل در تمرکز، به خاطر سپردن و برنامهریزی. مثلاً دانشجویی که قبلاً درسش خوب بود، دیگر نمیتواند یک فصل کتاب را تا آخر بخواند یا کارهای ساده را پشت سر هم انجام دهد.
اسکیزوفرنی بیشتر در اواخر نوجوانی تا اوایل سیسالگی شروع میشود. اغلب پیش از اولین دورهی روشن روانپریشی، یک دورهی چندماهه یا حتی چندساله هست که تغییرات آرامتری دیده میشود. شناختن همین دوره به خانواده فرصت میدهد زودتر کمک بگیرد.
فرض کنید پسری که سال کنکور را میگذراند، کمکم در اتاقش میماند، سر سفره نمیآید، خوابش بههم میریزد و جملههای عجیبی میگوید. خانواده اول فکر میکند فشار درس است. فشار درس واقعاً میتواند آدم را بههم بریزد، اما وقتی این تغییرات ادامه دارد و بیشتر میشود، بهتر است یک متخصص او را ببیند.
هیچکدام از اینها یعنی حتماً اسکیزوفرنی نیست. افسردگی، مصرف مواد، کمخوابی شدید یا اختلال دوقطبی هم میتوانند تصویر مشابهی بسازند. همین است که ارزیابی تخصصی لازم است، نه حدس زدن در خانه.
پژوهشها نشان میدهند هرچه فاصلهی بین شروع روانپریشی و شروع درمان کوتاهتر باشد، نتیجهی درمان معمولاً بهتر است. فرد کمتر از درس و کار عقب میافتد، رابطههایش کمتر آسیب میبیند و برگشتن به زندگی عادی راحتتر است.
در عمل، خیلی از خانوادهها ماهها صبر میکنند. گاهی از برچسب خوردن میترسند، گاهی امیدوارند «خودش درست شود» و گاهی نمیدانند باید سراغ چه کسی بروند. اگر مطمئن نیستید روانشناس لازم است یا روانپزشک، مقالهی تفاوت روانشناس و روانپزشک کمکتان میکند؛ برای نشانههای روانپریشی، قدم اول معمولاً ویزیت روانپزشک است.
درمان اسکیزوفرنی یک کار تیمی است و معمولاً چند بخش دارد که کنار هم پیش میروند.
مسیر درمان برای هر کس متفاوت است. بعضیها فقط یک دورهی روانپریشی را تجربه میکنند و بعضیها دورههای تکراری دارند. هدف درمان این است که فرد تا جای ممکن زندگی مستقل و رضایتبخشی داشته باشد.
در ایران خیلی از مبتلایان با خانواده زندگی میکنند و پدر و مادر، همسر یا خواهر و برادر عملاً مراقب اصلیاند. این نقش هم ارزشمند است و هم خستهکننده. چند نکته کمک میکند:
اگر عزیزتان صدایی میشنود که به او دستور آسیب زدن میدهد، حرف از آسیب زدن به خود یا دیگری میزند یا اصلاً نمیشود آرامش کرد، منتظر نوبت عادی نمانید. اگر فکر آسیب زدن به خودتان یا اطرافیانتان را دارید، همین حالا با اورژانس اجتماعی ۱۲۳ یا صدای مشاور بهزیستی ۱۴۸۰ تماس بگیرید، یا به نزدیکترین اورژانس بیمارستان بروید (اورژانس ۱۱۵).
اگر نشانههایی که خواندید را در خودتان یا یکی از نزدیکانتان میبینید، قدم اول یک ارزیابی تخصصی است. در کلینیک نیکمایند در شهرک اکباتان، روانپزشک و روانشناس کنار هم کار میکنند و جلسهها هم حضوری در کلینیک و هم آنلاین برگزار میشوند. کسی که نمیداند از کجا شروع کند، پیشمشاوره میگیرد و به متخصص مناسب ارجاع داده میشود.
اگر آمادهاید، میتوانید از صفحهی رزرو جلسه وقت بگیرید. گاهی سختترین قسمت همین تماس اول است و بقیهی مسیر با کمک تیم درمان روشنتر میشود.
زمینهی ژنتیکی در اسکیزوفرنی نقش دارد و داشتن خویشاوند درجهیک مبتلا احتمال آن را بیشتر میکند. اما بیشتر کسانی که چنین سابقهای دارند هرگز مبتلا نمیشوند، چون عوامل محیطی هم دخیلاند.
اسکیزوفرنی معمولاً بیماری طولانیمدت است، اما با درمان منظم بسیاری از افراد نشانههای کمتری دارند و به درس، کار و زندگی خانوادگی برمیگردند. نتیجهی درمان برای هر کس متفاوت است.
این حالت در اسکیزوفرنی شایع است و بخشی از خود بیماری است. با او بحث نکنید؛ روی مشکلی که خودش قبول دارد، مثل بیخوابی یا نگرانی، تمرکز کنید و برای پیدا کردن راه مناسب با روانپزشک یا مشاور خانواده مشورت کنید.
مصرف بعضی مواد، بهخصوص ماریجوانا در سنین نوجوانی و جوانی، با بیشتر شدن خطر روانپریشی در افراد مستعد ارتباط دارد. مصرف مواد همچنین میتواند نشانهها را بدتر و درمان را سختتر کند.
اختلالات روانشناختی افسردگی پس از زایمان با دلتنگی زودگذر روزهای اول فرق دارد؛ نشانهها، علتها و اینکه چطور بدون احساس گناه کمک بگیرید.
اختلالات روانشناختی ADHD فقط مال بچهها نیست؛ نشانههای بیشفعالی در بزرگسالی، دلیل دیر تشخیص گرفتن و مسیر ارزیابی و درمان را بشناسید.
اختلالات روانشناختی اختلال شخصیت مرزی چیست، چه نشانههایی دارد، چه فرقی با دوقطبی دارد و چه درمانهایی برایش پشتوانهی پژوهشی دارند.