عشق یکطرفه از نگاه روانشناسی و ریشهها، پیامدها و راهکارها چگونه است. گاهی نیاز به مشورت با مشاوره فردی داریم. عشق، همواره رابطهای امن و دوطرفه نیست. گاهی اوقات، ما دلبسته کسی میشویم که در دسترس ما نیست و نمیتواند یا نمیخواهد به یک رابطه متقابل وارد شود. اینجاست که عشق به جای اینکه منبع آرامش و رشد باشد، منبعی از رنج و آشفتگی میشود. این عشق نافرجام و یکطرفه، فرد را نسبت به ارزشمندی خود مردد میکند و او را بلاتکلیف میان ماندن و رها کردن مینماید. با دچار شدن به عشق یکطرفه یا نافرجام، ذهن درگیر وابستگیهای ناتمام شده و فرد از تجربه یک رابطه واقعی و سالم بازمیماند. در این شرایط، افراد مدام از خود میپرسند چرا همواره جذب اشخاص دستنیافتنی میشوند و چگونه میتوان از این معضل رهایی یافت. ما در این مقاله تلاش کردهایم با نگاهی روانشناختی، دلایل شکلگیری عشق به افراد غیرقابل دسترس را بررسی کنیم و سپس، راهکارهای عملی و موثر برای مواجهه با عشق یکطرفه و حرکت به سوی روابط سالمتر و متعهدانهتر را ارائه دهیم.
چرا جذب افراد دستنیافتنی میشویم؟
گرایش به افراد غیرقابل دسترس، معمولاً ریشه در نیازهای درونی و تجربههای گذشته ما دارد. شناخت دلایل این گرایش، نخستین گام برای خروج از چرخه عشقهای یکطرفه و ناکام است. برخی از این دلایل، عبارت هستند از:
اشتیاق به فرد دور از دسترس
ذهن انسان تمایل دارد آنچه را دستنیافتنی است، جذابتر تصور کند. برای انسانها، شخص غیر قابل دسترس اغلب هیجان و کشش بیشتری ایجاد میکند؛ در حالی که روابط آسان و در دسترس، ممکن است کسلکننده به نظر برسند.
مورد پذیرش و تایید قرار گرفتن
گاهی میل شدید به دیده شدن، دوست داشته شدن و تایید گرفتن، ما را به سمت افرادی میکشاند که توان یا تمایل پاسخگویی عاطفی ندارند. در چنین شرایطی، تلاش برای به دست آوردن عشق دیگری به تلاشی برای اثبات ارزشمندی خود تبدیل میشود.
زنده کردن خاطرات
برخی افراد دستنیافتنی، ناآگاهانه یادآور عشقها یا روابط ناتمام قدیمی هستند. این شباهتها، میتوانند احساس آشنایی و دلبستگی ایجاد کنند؛ حتی اگر رابطه، به ناکامی و رنج منجر شود.
نقش رسانهها و فرهنگ
کتابها، فیلمها و سریالهای عاشقانه، معمولاً عشقهای سخت یا غیرقابل دستیابی را به عنوان عشقی ارزشمند به تصویر میکشند. این تصاویر، ذهن ما را به سمت رابطههایی سوق میدهند که از ابتدا شانس کمی برای موفقیت دارند.
اعتماد به نفس پایین
کمبود اعتماد به نفس، ممکن است فرد را ناخودآگاه جذب عشقهای یکطرفه کند؛ زیرا ورود به یک رابطه واقعی و متقابل، مستلزم آسیبپذیری و پذیرش متقابل است؛ امری که میتواند برای آنها ترسناک باشد.
دوری از تعهد و مسئولیت رابطه
عشقی که نتوان به آن رسید، گاهی راهی امن برای فرار از تعهد است. در این حالت، فرد میتواند درگیر یک رابطه فانتزی میشود و مجبور نیست مسئولیتها، چالشها و تعهدهای یک رابطه واقعی را بپذیرد.
عشق به فرد غیرقابل دسترسی
اگر نسبت به فردی که در دسترس است علاقمند شوید و او نیز بهطور متقابل احساس مشابهی دارد، رابطه معمولاً مسیر سالمی را طی میکند؛ دو نفر فرصت پیدا میکنند یکدیگر را بشناسند، میزان تناسب خود را بسنجند و تصمیم بگیرند که وارد یک رابطه جدی شوند یا مسیرشان را از هم جدا کنند. هر کدام از دو حالت که پیش آید، پایان یا ادامه رابطه روشن است و ابهام طولانیمدتی وجود ندارد.
در صورتی که عشق شما به طرف مقابل از سوی او بیپاسخ بماند و فرد مورد نظر از نظر احساسی یا موقعیتی در دسترس نباشد، این روند طبیعی مختل میشود. در چنین شرایطی، رابطه هرگز به مرحله شناخت واقعی و تعامل متقابل نمیرسد و فرد عاشق، در چرخه خیالپردازی و تعقیب عاطفی گرفتار میشود. نتیجه این وضعیت، تجربه نکردن یک رابطه حقیقی و باقی ماندن در حالتی فرساینده است.
راههای غلبه بر مشکل عشق یکطرفه
رهایی از عشق یکطرفه، صرفاً با گذر زمان اتفاق نمیافتد؛ بلکه نیازمند بازنگری در الگوهای عاطفی و انجام اقدامهای آگاهانه است. راهکارهای زیر به شما کمک میکنند تا از چرخه انتظار، خیالپردازی و فرسودگی روانی خارج شوید و مسیر سالمتری برای روابط آینده خود بسازید:
واقعیت رابطه را بپذیرید.
در گام نخست، صادقانه از خود بپرسید آیا درگیر یک عشق متقابل هستید یا فقط در حال تجربه علاقهای یکطرفهاید. انکار واقعیت، فقط رنج عاطفی را طولانیتر میکند.
انگیزههای خود را بررسی کنید.
مشخص کنید به دنبال هیجان موقتی هستید یا رابطهای مبتنی بر صمیمیت و تعهد و اعتماد دوطرفه نیاز دارید تا بهتر بتوانید تصمیم بگیرید.
باورهای نادرست درباره «فرد مناسب» را اصلاح کنید.
برخی باورها که اغلب از نوجوانی باقی ماندهاند مانند تمرکز افراطی بر ظاهر، جایگاه اجتماعی و یا ثروت، میتوانند مانع از شکلگیری روابط سالم شوند. بازنگری در این معیارها، راه را برای انتخابهای واقعبینانهتر باز میکند.
الگوهای تکرارشونده را شناسایی کرده و تغییر دهید.
الگوهای نادرست، صرفا با آگاه شدن از بین نمیروند. لازم است رفتارهای خود را تغییر دهید، تجربههای تازه را بپذیرید و وارد فضاهای جدید شوید. هرچه بلوغ هیجانی شما افزایش یابد، توانایی برقراری رابطه متقابل نیز بیشتر میشود.
به حس درونی و باورهای خود شک کنید.
گاهی ممکن است دلیل جذب شدن به افراد غیرقابل دسترس، حس درونی اشتباهتان باشد. ارزشهای خود را تغییر دهید تا یاد بگیرید چه تفاوتی بین «جذب شدن» و «علاقمند شدن» به یک فرد وجود دارد. این باور که «آدم درست هنوز سر راهم قرار نگرفته است»، ممکن است شکبرانگیز باشد. شاید از آدم درستی که دیدهاید به دلیل در دسترس بودن بیش از حد وی، دلزده شده باشید.
به سابقه روابط فرد مورد علاقه توجه کنید.
درباره نحوه پایان روابط قبلی افرادی که به آنان علاقه دارید، کنجکاو باشید و سوال بپرسید. اگر فرد همواره دیگران را مقصر میداند یا از تعهد گریزان است، احتمال تکرار این الگو در رابطه با شما نیز وجود دارد.
به دوست داشته شدن عادت کنید.
هیجان ناشی از دستنیافتنی بودن، با احساس امنیت و اعتماد تفاوت دارد. بعد از اینکه تعقیب افراد دستنیافتنی را به پایان رساندید، باید به دوست داشته شدن توسط اشخاص دیگر عادت نمایید و یاد بگیرید محبت و توجه سالم دیگران را بپذیرید.
عشق را فرایندی تدریجی بدانید.
در مواجهه با فردی که شایسته اعتماد و تعهد است، توقع بارش ناگهانی ابراز عشق و شیفتگی را نداشته باشید. عشق سالم، نتیجه انتخاب آگاهانه و رفتارهای مراقبتگرانه در طول زمان است.
چارچوب روابط را رعایت کنید.
حفظ تناسب و مرز در روابط، ضروری است. برای مثال، شکلگیری احساس عاشقانه نسبت به رئیس یا همکار میتواند پیامدهای پیچیدهای داشته باشد. در چنین موقعیتهایی، حرفهای و شفاف رفتار کنید و حتما تمام تعاملات بین خودتان را حرفهای و محترمانه نگه دارید.
مرزگذاری شفاف با دوستانی که احساس مشابه ندارند.
در صورت جذب شدن به دوستی از جنس مخالف که احساس مشابهی ندارد، تعیین مرزهای عملی مانند کاهش زمان تعامل به مدیریت احساسات و جلوگیری از امیدهای واهی کمک میکند. هدف، معین کردن حد و حدود مشخص و عملی است تا بتوانید واکنشهای هیجانی خود را مدیریت کرده و مانع از استرسهای غیرضروری ناشی از امیدهای واهی شوید.
طبیعی است که اگر احساسات عاشقانه شکل گرفته باشند، تلاش برای دوری از یکدیگر آزاردهنده میشود. در صورت دشواری حفظ آرامش در حضور وی، کاهش یا قطع ارتباط همراه با توضیح محترمانه میتواند ضروری باشد.
الگوریتم پلتفرمهایی مانند اینستاگرام سبب میشود افرادی که با شما آشنا هستند، مدام در معرض دیدتان باشند. در ادامه تلاش برای دوری از فردی که به او علاقمند هستید، سعی کنید از دنبال کردن وی در شبکههای اجتماعی خودداری نمایید و یا پست و استوریهای وی را mute (بیصدا) کنید تا محرکهای هیجانی کاهش یابد.
از تکنیکهای آرامسازی استفاده کنید.
تمرینهایی مانند مدیتیشن، یوگا، تنفس عمیق، پیادهروی و یا هر فعالیت آرامبخش دیگر، میتوانند شدت اضطراب را کاهش دهند.
ذهن خود را با فعالیتهای جدید درگیر کنید.
شروع یک سرگرمی تازه، مطالعه و یا فعالیتهای گروهی به شما کمک میکند تمرکز ذهنیتان از فرد مورد نظر فاصله بگیرد.
خیالپردازی را متوقف و احساسات را پردازش کنید.
توهم رابطهای که وجود خارجی ندارد، روند رهایی را دشوارتر میکند؛ زیرا باعث هجوم احساسات میشود. سعی کنید توهمات و خیالات را کنار بگذارید و این راهکارها را هم به کار ببندید:
آگاهانه، افکار خود را منحرف کنید.
مرتب به خود یادآوری کنید چرا این فرد برای شما مناسب نیست.
احساساتتان را بنویسید
ژورنالنویسی یا نوشتن نامهای بدون قصد ارسال، به شناخت بهتر الگوهای فکری کمک میکنند.
با این کارها، بهتر رشد میکنید و الگوهای فکریتان را بهتر میشناسید. عشق یکطرفه هرچند دردناک، میتواند منبعی ارزشمند برای خودشناسی و آمادگی برای روابط سالمتر آینده باشد.
درباره احساساتتان، بهصورت هوشمندانه صحبت کنید.
بیان احساسات به فرد مقابل، به فروکش کردن آنها کمک میکند. اگر این حسها را به فرد مقابل بگویید و او حس مشابهی نداشته باشد، امکان دوست ماندن شما هنوز فراهم است. در صورت حفظ دوستی، توافق بر سر مرزهای ارتباطی مانند عدم ارسال پیامهای با محتوای عاشقانه ضروری است.
به غیر از صحبت با فرد مقابل، صحبت کردن با دوستها و آشناها درباره حسها هم کمککننده است و سبب میشود وسواس فکریتان کاهش یابد. شما میتوانید از فردی که با وی صحبت میکنید، حمایت عاطفی دریافت مینمایید و بعد از پردازش احساسات، زندگی خود را به پیش میبرید. البته دقت کنید که گفتن راز به دوستان و آشنایان، شاید ریسکآمیز باشد؛ چون ممکن است شایعاتی درباره شما مطرح شود و حاشیههایی به وجود آید. اگر نگران قضاوت یا حاشیه هستید، صحبت با شخصی معتمد و خارج از دایره اجتماعی خود مانند یک متخصص سلامت روان گزینهای امن و موثر خواهد بود.
دریافت حمایت حرفهای برای درک بهتر احساسات عاشقانه و عبور از آنها
اگر احساس میکنید با وجود تلاشهای متعدد هنوز نتوانستهاید از یک علاقه عاشقانه یکطرفه رها شوید، ممکن است به حمایت بیشتری نیاز داشته باشید. در چنین شرایطی، دریافت مشاوره حرفهای میتواند گامی آگاهانه و موثر باشد؛ بهویژه زمانی که شدت احساسات مانع تمرکز، آرامش یا پیشرفت شما در زندگی شده است.
صحبت کردن درباره احساسات عاشقانه با فردی ناآشنا بهخصوص در جلسات حضوری، برای بسیاری از افراد دشوار است. در این حالت، درمان آنلاین میتواند گزینهای قابل دسترستر و راحتتر باشد؛ زیرا امکان بیان احساسات را در محیطی امن و بدون نیاز به رفتوآمد فراهم میکند و از نظر زمانی و مکانی، انعطافپذیرتر است.
پژوهشها نشان دادهاند که درمان مبتنی بر اینترنت، اثربخشی خود را در کمک به مشکلات رابطهای نشان داده و میتواند در قالبهای مختلفی مانند درمان فردی یا خانوادهدرمانی ارائه شود. نتایج یک مطالعه اخیر حاکی از آن است که افرادی که در مشاوره آنلاین شرکت کردهاند، احساس کنترل بیشتری بر فرایند درمان داشته و راحتتر توانستهاند احساسات خود را بیان کنند. همچنین، شکلگیری اتحاد درمانی قویتر در فضای آنلاین گزارش شده است؛ عاملی که نقش مهمی در موفقیت روند درمان ایفا میکند.
جمعبندی
عشق یکطرفه یا دلبستگی به افراد دستنیافتنی، تجربهای دردناک اما قابل فهم است که اغلب ریشه در الگوهای عاطفی و باورهای شکلگرفته در گذشته دارد. باید این را بدانید که ارزشمندی شما، با موفقیت یا عدم موفقیت یک رابطه تعریف نمیشود و انتخاب فاصله گرفتن از یک علاقه نافرجام، نشانه بلوغ هیجانی و احترام به خود است. اگر با وجود همه تلاشها عبور از این تجربه برایتان دشوار شده، دریافت حمایت حرفهای میتواند مسیر بهبود را هموارتر کند. کلینیک روانشناسی نیکمایند با ارائه خدمات تخصصی حضوری و آنلاین، میتواند همراه شما در ترمیم الگوهای عاطفی و حرکت به سوی روابط سالمتر و متعهدانهتر باشد.
